Zatrucie czadem: skąd się bierze, objawy i co robić
Skąd w mieszkaniu bierze się czad, dlaczego jest tak groźny, po czym poznać zatrucie, co zrobić natychmiast i jak mu zapobiegać, zwłaszcza zimą i przy braku prądu.
W skrócie
- Czad (tlenek węgla, CO) jest niewidoczny, bezwonny i może zabić w krótkim czasie.
- Objawy: ból głowy, zawroty, nudności, senność, splątanie, często u kilku osób naraz.
- Przy podejrzeniu: otwórz okna, wyłącz urządzenia, wszyscy na zewnątrz, dzwoń pod 112.
- Zapobieganie: przeglądy pieca i komina, czujnik czadu, nigdy grill ani agregat w pomieszczeniu.
Czad powstaje, gdy gaz, olej, drewno, węgiel lub benzyna spalają się niecałkowicie. Wypiera tlen z krwi. Ponieważ nie widać go ani nie czuć, poszkodowani często orientują się dopiero, gdy są już oszołomieni. W Polsce co sezon grzewczy straż pożarna notuje tysiące interwencji związanych z czadem, a kilkadziesiąt osób umiera, najczęściej we własnym domu.
Skąd się bierze
- Niesprawne lub nieserwisowane piece gazowe, junkersy, kotły olejowe i na pellet
- Zapchane lub nieszczelne kominy i przewody spalinowe
- Kominki i kozy przy złej obsłudze lub braku dopływu powietrza
- Grille węglowe, kuchenki turystyczne, promienniki w pomieszczeniach, namiotach, ogrodach zimowych
- Agregaty prądotwórcze w piwnicy, garażu lub zbyt blisko okna
- Pracujący silnik samochodu w zamkniętym garażu
- Szczelne okna i zaklejone kratki wentylacyjne, a także okap z wyciągiem w pobliżu junkersa lub kominka (podciśnienie)
Objawy zatrucia
| Lekkie | Ciężkie |
|---|---|
| Ból głowy | Splątanie, zaburzenia widzenia |
| Zawroty głowy | Duszność, kołatanie serca |
| Nudności, wymioty | Utrata przytomności |
| Senność, osłabienie | Drgawki |
Typowe: kilka osób lub także zwierzęta mają objawy jednocześnie, a na świeżym powietrzu czują się lepiej. Łatwo pomylić to z grypą.
Gdy czujnik alarmuje lub pojawiają się objawy
- Otwórz okna i drzwi.
- Wyłącz urządzenia, jeśli to bezpieczne.
- Wszyscy na zewnątrz, także zwierzęta. Nie wracaj.
- Dzwoń pod 112. Nieprzytomnego ułóż w pozycji bocznej, sprawdź oddech, przy braku oddechu zacznij resuscytację.
- Wróć do mieszkania dopiero, gdy straż lub fachowcy uznają je za bezpieczne, i daj urządzenie do sprawdzenia.
Jak zapobiegać
- Piec, junkers i komin regularnie sprawdzane przez fachowców (przegląd kominiarski co najmniej raz w roku)
- Czujnik czadu w każdym pomieszczeniu z urządzeniem grzewczym i przy sypialniach, zobacz czujniki dymu i czadu
- Nigdy grill, kuchenka turystyczna, promiennik ani agregat w pomieszczeniach, garażach czy namiotach
- Przy kominku zapewnij dopływ powietrza, nie zaklejaj kratek wentylacyjnych
- Piecyki gazowe do wnętrz tylko z czujnikiem niedoboru tlenu i zabezpieczeniem płomienia
Starsi sąsiedzi i bliscy
Starsze osoby w sytuacji awaryjnej często grzeją się tym, co mają pod ręką, a objawy zauważają później. Porozmawiaj z nimi, podaruj im czujnik czadu i zaglądaj do nich przy mrozie i braku prądu.
Jak bezpiecznie ogrzać się bez prądu: ogrzewanie bez prądu.
Najczęstsze pytania
Czy czad można wyczuć?
Nie. To, co czasem czuć przy niesprawnym piecu, to inne gazy spalinowe. Sam czad jest bezwonny, dlatego jedynym pewnym ostrzeżeniem jest czujnik czadu.
Dlaczego do zatruć dochodzi często przy braku prądu?
Bo ludzie używają wtedy grilli, kuchenek turystycznych, piecyków gazowych lub agregatów w mieszkaniu, piwnicy albo garażu, żeby się ogrzać lub mieć prąd. Te urządzenia nadają się wyłącznie na zewnątrz.
Czy otwarte okno wystarczy?
Zmniejsza stężenie, ale nie sprawia, że niesprawne urządzenie lub grill w pomieszczeniu jest bezpieczny. Źródło trzeba wyłączyć lub usunąć.
Źródła i dalsza lektura
Preper ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje poleceń służb ani porady lekarskiej. W nagłym wypadku dzwoń pod 112.