Powódź i ulewy: jak się przygotować i co robić

W skrócie

Powódź to nie tylko duże rzeki: nawalny deszcz potrafi w kilka minut zamienić mały potok w rwącą rzekę.

Po ostrzeżeniu: na górę, nie do piwnicy ani garażu podziemnego. Wyłącz prąd, jeśli woda wdziera się do domu.

Nigdy nie przechodź ani nie przejeżdżaj przez płynącą wodę. 30 cm wystarczy, żeby porwać samochód.

Ostrzeżenia hydrologiczne wydaje IMGW-PIB; komunikaty władz przychodzą jako Alert RCB.

Polska ma bolesne doświadczenia z powodziami: w 1997 roku „powódź tysiąclecia” zalała południowo-zachodnią część kraju, a we wrześniu 2024 roku woda zniszczyła m.in. Kłodzko, Nysę i Stronie Śląskie. Wielu ludzi woda zaskoczyła w piwnicach, na parterze albo w samochodach. Powodzie i nawalne deszcze to zagrożenie naturalne, które dotyka w Polsce najwięcej osób.

Przed: co możesz zrobić teraz

Sprawdź zagrożenie: zobacz mapy zagrożenia powodziowego (ISOK, Wody Polskie). Pamiętaj też o ulewach: zagłębienia terenu, zbocza i piwnice są zagrożone także daleko od rzek.
Śledź ostrzeżenia: nie blokuj SMS-ów Alert RCB, zainstaluj aplikację IMGW lub RSO. Stany wód pokazuje hydro.imgw.pl.
Zabezpiecz piwnicę i parter: cenne rzeczy, dokumenty i chemikalia wyżej. Zbiornik oleju opałowego zabezpieczony przed wypłynięciem. Zawór przeciwzalewowy na kanalizacji. Więcej: ochrona domu i piwnicy przed powodzią.
Sprawdź ubezpieczenie: czy obejmuje powódź i zalanie.
Spakuj plecak: plecak ewakuacyjny z dokumentami, lekami i ubraniem pod ręką.
Zrób plan: dokąd pójdziecie przy ewakuacji? Kto odbierze dzieci? Pomoże rodzinny plan awaryjny.

Po ostrzeżeniu

Słuchaj radia, śledź Alert RCB i komunikaty. Natychmiast wykonuj polecenia straży i władz, nawet gdy wody jeszcze nie widać.
Idź na górę. Na wyższe piętro, nie do piwnicy i nie do garażu podziemnego, także nie „tylko na chwilę” po samochód.
Wyłącz prąd i gaz, jeśli woda wdziera się do domu i możesz to zrobić bezpiecznie. Nigdy nie dotykaj urządzeń elektrycznych w wodzie.
Weź plecak, leki, telefon i powerbank.
Przy ewakuacji wychodź od razu. Zabierz zwierzęta, powiadom sąsiadów, zamknij drzwi.

W czasie powodzi

Nie przechodź ani nie przejeżdżaj przez płynącą wodę. Już 15 cm szybko płynącej wody może przewrócić człowieka, około 30 cm porwać samochód. Pod powierzchnią mogą brakować studzienek albo drogi.
Unikaj przejść pod wiaduktami i mostów, gdy woda rośnie.
Jeśli woda zaskoczy cię w aucie: gdy poziom rośnie, opuść samochód i idź na wyższy teren.
Jeśli jesteś odcięty: na najwyższe piętro lub dach, ale nie na zamknięty strych bez wyjścia. Dzwoń pod 112, sygnalizuj latarką lub jasną tkaniną.

Po powodzi

Wracaj dopiero, gdy pozwolą władze.
Ostrożnie w domu: prąd niech włączy fachowiec. Uważaj na zapach gazu.
Udokumentuj szkody: zdjęcia wszystkich pomieszczeń i zniszczonych rzeczy przed sprzątaniem. Szybko zgłoś szkodę ubezpieczycielowi.
Higiena: woda powodziowa zawiera ścieki, olej i chemikalia. Rękawice i kalosze, dokładne mycie rąk; wyrzuć jedzenie i leki, które miały kontakt z wodą.
Woda pitna: stosuj się do komunikatów wodociągów (np. o przegotowywaniu). Do tego czasu pij z zapasu wody.
Wietrz i susz, żeby uniknąć pleśni.

Powodzi często towarzyszy brak prądu; jak sobie z nim radzić, opisuje brak prądu: co robić?, a jak docierają ostrzeżenia: alarmy, syreny i Alert RCB.

Najczęstsze pytania

Gdzie sprawdzę, czy moje mieszkanie jest zagrożone powodzią?

Mapy zagrożenia powodziowego dla Polski udostępniają Wody Polskie w systemie ISOK; pokazują, jakie tereny mogą zostać zalane przy powodzi. Zagrożenie nawalnym deszczem często nie jest zaznaczone: domy daleko od rzek, w zagłębieniach terenu lub na zboczach, też mogą zostać zalane.

Czy ubezpieczenie zapłaci za powódź?

Tylko jeśli polisa obejmuje powódź (i osobno zalanie przez deszcz lub cofkę z kanalizacji). Zakres bywa różny, a na terenach zalewowych ubezpieczyciele stosują ograniczenia. Sprawdź umowę, zanim coś się stanie.

Czy po powodzi mogę od razu zejść do piwnicy?

Dopiero gdy prąd jest wyłączony i wiadomo, że nic się nie zawali. W wodzie może być prąd, olej, chemikalia i ścieki. Do wypompowywania nie używaj urządzeń spalinowych w zamkniętych pomieszczeniach.

Preper ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje poleceń służb ani porady lekarskiej. W nagłym wypadku dzwoń pod 112.