Hipotermia i odmrożenia: rozpoznać, pomóc, zapobiec
Jak rozpoznać wychłodzenie organizmu i odmrożenia, co zrobić od razu (a czego nie), kto jest najbardziej narażony i jak chronić się przed zimnem, przy braku prądu i na zewnątrz.
Należy do:Kim jest survivalowiecW terenie
W skrócie
- Hipotermia zaczyna się od dreszczy; splątanie, senność i ustanie dreszczy to sygnały alarmowe.
- Pomoc: do ciepła, zdjąć mokre ubranie, owinąć kocami, ciepłe słodkie napoje tylko przytomnej osobie, 112.
- Odmrożenia ogrzewaj powoli ciepłem ciała, nie trzyj, nie gorącą wodą.
- Wychłodzenie grozi także na plusie, gdy jesteś mokry, wieje wiatr lub długo siedzisz bez ruchu.
Zimno jest zdradliwe: kto się wychładza, często sam tego nie zauważa, bo myślenie zwalnia. Dlatego ważne jest, by rozpoznawać objawy u innych. W Polsce co zimę z wychłodzenia umierają ludzie, często osoby w kryzysie bezdomności i samotni seniorzy.
Jak rozpoznać hipotermię
| Stopień | Objawy |
|---|---|
| Łagodna | Silne dreszcze, blada zimna skóra, szybki oddech |
| Umiarkowana | Dreszcze słabną, splątanie, senność, niewyraźna mowa, niezgrabne ruchy |
| Ciężka | Brak dreszczy, utrata przytomności, ledwo wyczuwalne tętno, wolny oddech |
Co robić
- Z zimna do ciepłego pomieszczenia lub miejsca osłoniętego od wiatru.
- Zdejmij mokre ubranie, załóż suche albo owiń kocami, także głowę.
- Ciepłe, słodkie napoje (herbata z cukrem), tylko gdy osoba jest przytomna, logiczna i może połykać.
- Ogrzewaj powoli: koce, ciepło ciała, termofor przy tułowiu (nie bezpośrednio na skórę).
- Jak najmniej ruchu przy umiarkowanej i ciężkiej hipotermii: zimna krew z kończyn może obciążyć serce.
- 112 przy umiarkowanej lub ciężkiej hipotermii. Przy utracie przytomności sprawdź oddech i w razie potrzeby rozpocznij resuscytację.
Nie: nacierać rąk i nóg, kąpać w gorącej wodzie, podawać alkoholu.
Odmrożenia
Dotyczą zwykle palców rąk i stóp, uszu, nosa i policzków.
- Objawy: najpierw mrowienie i ból, potem brak czucia, skóra biała lub szarożółta i twarda; później pęcherze.
- Pomoc: do ciepła, odmrożone miejsce ogrzewaj powoli ciepłem ciała (np. dłonie pod pachami), luźno przykryj jałowym opatrunkiem.
- Nie: trzeć, nacierać śniegiem, gorąca woda, przekłuwanie pęcherzy.
- Do lekarza, przy większych obszarach 112.
Kto jest najbardziej narażony
- Seniorzy, zwłaszcza mieszkający sami
- Niemowlęta i małe dzieci
- Osoby z chorobami serca i układu krążenia lub cukrzycą
- Osoby w kryzysie bezdomności
- Kto jest mokry, wyczerpany, pod wpływem alkoholu lub długo siedzi bez ruchu (np. w unieruchomionym aucie)
Jeśli widzisz osobę narażoną na wychłodzenie, zadzwoń pod 112. Wiele miast prowadzi też zimą specjalne infolinie dla osób w kryzysie bezdomności.
Zapobieganie
- Ubranie na cebulkę: kilka warstw, na wierzchu wiatro- i wodoodporna.
- Czapka, rękawiczki, ciepłe skarpety.
- Bądź suchy, szybko zmieniaj mokre ubrania.
- Jedz i pij: organizm potrzebuje energii na ciepło.
- Przy braku prądu zimą: utrzymuj jeden ciepły pokój, zobacz ogrzewanie bez prądu.
- Zaglądaj do starszych sąsiadów.
Więcej o zimie: śnieżyca i mróz.
Najczęstsze pytania
Czy można się wychłodzić w domu?
Tak, zwłaszcza seniorzy w słabo ogrzewanych mieszkaniach, np. przy braku prądu zimą. Temperatura poniżej ok. 16 °C przez dłuższy czas jest dla nich ryzykowna.
Czy alkohol pomaga na zimno?
Nie. Alkohol rozszerza naczynia w skórze: przez chwilę jest cieplej, ale ciało szybciej traci ciepło. Do tego tłumi odczuwanie zimna.
Źródła i dalsza lektura
Preper ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje poleceń służb ani porady lekarskiej. W nagłym wypadku dzwoń pod 112.